Bệnh thương hàn gà là một trong những bệnh nguy hiểm, gây tỷ lệ tử vong cao ở gà con. Vì vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh lý cùng với nắm rõ nguyên nhân gây bệnh đóng vai trò quan trọng, giúp người chăn nuôi chủ động đưa ra biện pháp xử lý hiệu quả. Cùng Boga789 khám phá sơ lược về căn bệnh thương hàn này.
Nguyên nhân chủ yếu gây bệnh thương hàn gà
Bệnh thương hàn gà là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi khuẩn Salmonella gallinarum gây ra. Loại vi khuẩn này thường tấn công mạnh khi sức đề kháng của gà suy giảm, hoặc khi đàn gà chịu tác động từ yếu tố bất lợi bên ngoài như thời tiết khắc nghiệt, môi trường chăn nuôi ô nhiễm, mật độ nuôi quá dày hay chế độ dinh dưỡng không đảm bảo.
Salmonella gallinarum có khả năng tồn tại và thích nghi rất cao trong điều kiện tự nhiên. Vi khuẩn có thể sống lâu trong đất, nước, chất độn chuồng, phân gà, dụng cụ chăn nuôi cũng như trong cơ thể của nhiều loài động vật mang trùng.
Đặc biệt, chúng có thể tồn tại trong máu, nội tạng lẫn buồng trứng của gia cầm nhiễm bệnh mà không biểu hiện triệu chứng rõ ràng trong một thời gian dài, gây khó khăn cho việc loại bỏ hoàn toàn mầm bệnh.
Ngoài ra, các yếu tố làm gia tăng nguy cơ bùng phát bệnh thương hàn ở gà còn bao gồm: điều kiện vệ sinh chuồng trại kém, không thực hiện sát trùng định kỳ, sử dụng con giống không rõ nguồn gốc,…
Đặc điểm rõ ràng ở dịch tễ bệnh thương hàn gà
Bệnh thương hàn gà có đặc điểm dịch tễ phức tạp và gây thiệt hại lớn trong chăn nuôi gia cầm. Bệnh thường biểu hiện dưới dạng cấp tính ở gà con, dạng mạn tính ở gà trưởng thành, đặc biệt là gà nuôi sinh sản với gà đẻ trứng.
Ở thể cấp tính
Bệnh thường bùng phát nhanh, diễn biến dữ dội và có tỷ lệ chết rất cao, có thể lên tới 70 – 100%, nhất là ở gà con từ vài ngày đến vài tuần tuổi. Gà chết nhiều trong thời gian ngắn khiến người nuôi thiệt hại nặng nề về kinh tế, đồng thời làm gián đoạn toàn bộ kế hoạch chăn nuôi.
Ở gà lớn
Bệnh thường tiến triển âm thầm dưới dạng mạn tính. Gà không chết hàng loạt nhưng sức khỏe suy giảm, khả năng sinh trưởng kém, sản lượng trứng giảm mạnh hoặc trứng nhỏ, vỏ mỏng, tỷ lệ phôi thấp. Điều đó khiến hiệu quả kinh tế của đàn gà giảm sút nghiêm trọng về lâu dài.
Bệnh thương hàn có thể xuất hiện quanh năm, tuy nhiên thường bùng phát mạnh vào thời điểm giao mùa, khi thời tiết thay đổi đột ngột hoặc trong điều kiện nuôi dưỡng stress kéo dài.
Đường lây truyền của bệnh thương hàn gà
Vi khuẩn Salmonella gallinarum có khả năng lây lan theo nhiều con đường khác nhau, khiến việc kiểm soát bệnh trở nên khó khăn nếu không có biện pháp phòng ngừa chặt chẽ.
Bệnh thương hàn lây truyền từ mẹ sang con
Đây là một trong những con đường lây nhiễm nguy hiểm nhất. Vi khuẩn có thể tồn tại trong buồng trứng của gà mái mắc bệnh rồi xâm nhập trực tiếp vào trứng trong quá trình hình thành phôi. Ngoài ra, vi khuẩn cũng có thể xâm nhập từ lỗ huyệt, bám trên vỏ trứng, sau đó theo trứng vào máy ấp.
Nếu máy ấp không được vệ sinh và khử trùng đúng cách, vi khuẩn sẽ phát tán trong buồng ấp rồi lây nhiễm cho hàng loạt trứng khác. Khi gà con nở ra, chúng đã mang sẵn mầm bệnh trong cơ thể, vậy nên rất dễ phát bệnh trong những ngày đầu đời.
Lây truyền ngang trong đàn
Bên cạnh lây truyền dọc, bệnh thương hàn gà còn lây lan mạnh theo con đường lây truyền ngang. Vi khuẩn có thể truyền từ gà bệnh sang gà khỏe thông qua:
- Tiếp xúc trực tiếp giữa các cá thể nhiễm thương hàn trong đàn.
- Thức ăn, nước uống bị nhiễm vi khuẩn bệnh thương hàn.
- Phân, chất thải, nền chuồng nhiễm mầm bệnh.
- Dụng cụ chăn nuôi, máng ăn, máng uống, quần áo, giày dép của người chăm sóc không được sát trùng.
Chỉ cần một cá thể mang mầm bệnh, nếu điều kiện vệ sinh không đảm bảo, vi khuẩn có thể nhanh chóng lan rộng ra toàn đàn trong thời gian ngắn.
Đối tượng mắc bệnh thương hàn gà
Bệnh thương hàn có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi gà, từ gà mới nở, gà vài ngày tuổi, gà hậu bị cho đến gà trưởng thành. Tuy nhiên, mức độ mẫn cảm cùng biểu hiện bệnh có sự khác nhau tùy theo độ tuổi.
- Gà con là đối tượng mẫn cảm nhất, dễ nhiễm bệnh với tỷ lệ chết rất cao.
- Gà đẻ trứng thường mắc bệnh ở thể mãn tính, gây giảm năng suất trứng và chất lượng đàn giống.
Không chỉ gà, nhiều loài gia cầm cũng có khả năng nhiễm vi khuẩn Salmonella gallinarum như vịt, cút, chim trĩ, chim công, chim sẻ cùng các loài chim hoang dã. Đây chính là nguồn mang mầm bệnh nguy hiểm, góp phần phát tán vi khuẩn trong môi trường chăn nuôi.
Cơ chế gây bệnh thương hàn gà
Sau khi xâm nhập vào cơ thể gà qua đường tiêu hóa hoặc đường hô hấp, vi khuẩn Salmonella gallinarum nhanh chóng đi vào hệ tuần hoàn, gây ra tình trạng nhiễm trùng huyết. Vi khuẩn theo máu lan tới nhiều cơ quan nội tạng quan trọng như gan, lách, ruột và thận.
Tại ruột, vi khuẩn gây viêm loét niêm mạc, làm rối loạn quá trình tiêu hóa, kém hấp thu dưỡng chất. Gà bị tiêu chảy nặng, phân lỏng, bết dính quanh hậu môn, nhiều trường hợp phân khô lại rồi bịt kín hậu môn khiến gà con không thể bài tiết bình thường.
Tại gan và lách, vi khuẩn gây sưng to, làm suy giảm nghiêm trọng chức năng miễn dịch. Khi hệ miễn dịch bị phá vỡ, cơ thể gà không còn khả năng chống đỡ, dẫn đến suy kiệt nhanh chóng.
Lời kết
Hy vọng rằng những thông tin về bệnh thương hàn gà được Boga789 chia sẻ trong bài viết sẽ là nguồn tham khảo hữu ích, giúp bà con nâng cao kiến thức bảo vệ đàn gà một cách hiệu quả, bền vững trong quá trình chăn nuôi lâu dài.
